Thoái hóa khớp (phần 6)
THOÁI HÓA KHỚP VÀ CỘT SỐNG
- Chụp X quang cột sống có hinhfgai xương có phải là bệnh lý không? Ý nghĩa của hiện tượng này là gì?
Khi chụp X quang có hình gai xương ở cột sống (hay còn gọi là mỏ xương) thì gọi đó là một trong những biểu hiện của thoái hóa cột sống về mặt X quang
Hình ảnh này cũng thường gặp ở người trên 40 tuổi… Đây có phải là nguyên nhân gây đau cột sống hay không phải do thầy thuốc chuyên khoa quyết định
- Những kết luận khi chụp X quang cột sống như: gai đôi, cùng hóa cột sống thắt lưng có ý nghĩa gì?
Những hình ảnh này có thể gặp cá ở người ít tuổi cũng như người lớn tuổi,, vì đây không phải là bệnh mà là tật bẩm sinh. Tuy khi lớn tuổi, những người nyaf có thể đau lưng nhưng không nguy hiểm (thường không phải do các tật này gây nên và có thể chung sống lâu dài với tật này)
Nhưng nếu cùng hóa cột sông thắt lưng gây chèn ép thần kinh làm cho đau đớn nhiều nên đi khám thầy thuốc ngoại khoa để can thiệp phẫu thuật
- Thoái hóa khớp là gì?
Thoái hóa khớp, cột sống là một danh từ thường dùng để chỉ một tình trạng tổn thương mạn tính của khớp và cột sống. Tổn thương trong thoái hóa chủ yếu thấy ở sụn khớp và đĩa đệm cột sống. Những thành phần này trở nên xơ cứng, mỏng, mất đàn hồi, sau đó có thể mọc thêm các gai xương nhưng không bao giờ có thể biểu hiện viêm
Thoái hóa khớp, cột sống thường xuất hiện vào lứa tuổi sau 50, do nhiều yếu tổ gây nên song chủ yếu là do hậu quả của quá trình lão hóa của mô sụn.
Có thể coi thoái hóa khớp, cột sống là sự lão hóa già tất yếu của sinh vật nói chung, do đó không nên coi đó là bệnh lý thực sự. Thoái hóa thường thấy ở cột sống thắt lưng, cột sống cổ, khớp gối, khớp háng, ngón tay…
- Thoái hóa khớp có những dấu hiệu gì?
- Dấu hiệu lâm sàng:
+ Đau: tăng khi vận động, giảm khi nghỉ ngơi. Đau thường đối xứng hai bên tại vị trí của khớp hoặc đoạn cột sống thoái hóa. Có thể đau lan khi có chèn ép rễ và dây thần kinh. Đau diễn biến thành từng đợt, có thể đau âm ỉ, liên tục tăng dần. Đau không kèm theo cá biểu hiện nóng, đỏ, sốt…
+ Hạn chế vận động: các động tác của khớp và cột sống bị hạn chế một phần. Khi có hạn chế nhiều thì thường do các phản ứng co cơ kèm theo. Có thể không làm được hoặc khó khăn các động tác: quay cổ, cúi sát đất, ngồi xổm
+ Biến dạng: do gai xương hoặc thoát vị màng hoạt dịch. Thường biến dạng không nhiều
+ Các dấu hiệu khác: teo cơ do ít vận động, tràn dịch khớp, tiếng lạo xạo khi vận động ít có giá trị.
- Dấu hiệu X quang: có 3 đấu hiệu cơ bản:
+ Hẹp khe khớp: khe hẹp không đều, không bao giờ có dính khớp
+ Đặc xương dưới sụn
+ Mọc gai xương: ở rìa ngoài thân đốt sống, phần tiếp giáp xương sụn và màng hoạt dịch
Trên đây là những dấu hiệu điển hình của thoái hóa khớp. Rất nhiều người cao tuổi trên phim X quang có dấu hiệu của thoái hóa nhưng không hề có biểu hiện trên lâm sàng
- Thoái hóa khớp có nguy hiểm không?
Người ta nhận đa số những người cao tuổi trên phim X quang đều có hình ảnh của thoái hóa khớp. Nhưng trong số họ chỉ có rất ít nguwoif có biểu hiện trên lâm sàng như: đau, hạn chế vận động, biến dạng khớp
Người ta chia thoái hóa khớp làm hai loại: nguyên phát và thứ phát. Thoái hóa khớp nguyên phát là những thoái hóa gặp ở người già cùng với lão hóa của tế bào sinh học cơ thể. Mức độ thường nhẹ. Thoái hóa khớp thứ phát thường gặp ở người trẻ (có thể dưới 40 tuổi). Thông thường đi cùng hoặc xuất hiện sau một quá trình phát bệnh lý mạn tinh tại khớp: viêm khớp mạn chấn thương, dị tật bẩm sinh. Loại thoái hóa này mức độ thường nặng hơn. Ở các khớp ngoại vi: gây đau, hạn chế vận động của khớp. Ở cột ssoong: ngoài đau, hạn chế vận động còn có thể chèn éo rễ, dây thần kinh…
- Thoái hóa cột sống có những dấu hiệu gì? Có phải việc chẩn đoán chỉ dựa vào X quang không?
- Thoái hóa cột sống cổ có thể ảnh hưởng tới tủy cổ, rễ thần kinh vùng cổ và động mạch sống. Vì vậy biểu hiện lâm sàng của thoái hóa cột sống rất đa dạng gồm:
+ Đau vùng gáy cấp tính: sau lao động nặng, mệt mỏi, căng thẳng hoặc lạnh
Đau xuất hiện đột ngột ở vùng gáy một vên, đau lan lên vùng chẩm, đầu ngoẹo một bên, không quay được. Thường khỏi sau vài ngày, dễ tái phát
+ Đau vùng gáy mạn tính: đau âm ỉ, liên tục khi tăng, khi giảm, thường không lan. Có hạn chế vận động cột sống cổ nhẹ vì đau
+ Nhức đầu: nhức từ vùng chẩm, lan ra thái dương, trán, hố mắt. Thường bị vào buổi sáng. Kèm theo nhức đầu là đau, hạn chế vận động cổ.
+ Ngoài ra còn có các dấu hiệu đau lan xuống vai và tay: tê một vùng cánh tau và cẳng tay. Chóng mặt, ù tai, hoa mắt, loạn cảm thành sau họng. Những dấu hiệu này kết hợp với nhau sẽ hợp thành một số hội chứng do thoái hóa cột sống cổ gây ra
- Có rất nhiều nguyên nhân gây đau và hạn chế vận động cột sống cổ và thoái hóa cột sống cổ chỉ là một nguyên nhân thứ yếu. Như ta đã biết đa số người lớn tuổi đều có biểu hiện thoái hóa cột sống cổ trên X quang nhưng chỉ có một số ít là có triệu chứng. Chính vì vậy mà ta chỉ chẩn đoán đau cột sống cổ do thoái hóa khi đã loại trừ được tất cả các nguyên nhân gây đau, hạn chế vận động cột sống cổ khác
Hiện nay, chụp cộng hưởng từ hoặc chụp cắt lớp vi tính cột sống cổ có thể thấy rõ được phần tủy, thần kinh bị tổn thương
- Có phải khi chụp X quang cột sống thấy mọc gai là bị thoái hóa, có đúng không?
Đúng, khi chụp cột sống thấy hình ảnh các gai xương, đó là một trong các dấu hiệu của thoái hóa cột sống về X quang. Nhưng hầu hết những người trên 60 tuổi khi chụp phim đều thấy hình ảnh gai xương cột sống, song đại đa số họ không có triệu chứng gì và cũng không ảnh hưởng gì tới sinh hoạt và lao động. Một số rất ít, mức độ thoái hóa nặng có thể có dấu hiệu như đau hạn chế vận động nhưng thường sẽ khỏi sai khi được nghỉ ngơi hợp lý, dùng thuốc đúng cách.
- Điều trị thoái hóa khớp, cột sống?
Như trên đã trình bày, thoái hóa khớp, cột sống không hẳn là bệnh lý mà là hậu quả của sự hóa già cơ thể. Hiện nay chưa có thuốc để cải lão hoàn đồng, cho nên cũng chưa có thuốc nào ngăn chặn được sự hóa già của tổ chức sụn
Hiện nay, việc điều trị thoái hóa khớp được tiến hành theo từng bước:
- Khi bệnh nhân mới đau ít, hạn chế vận động nhẹ: cần nghỉ ngơi, có các bài tập thể dục hợp lý; tránh một số hiểu lầm như đau khớp gốc do thoái hóa lại cố đi bộ càng nhiều, kết cục là bệnh nhân càng thấy đau tăng. Giảm cân nếu bệnh nhân có béo phì. Có thể sử dụng các phương pháp điều trị vật lý như xoa bóp, chạy điện, tắm nước khoáng, các bài tập làm căng sức mạnh cơ.
- Trường hợp bệnh nhân đau nhiều, các phương pháp trên không có kết quả: dùng các thuốc giảm đau như paracetamol, các thuốc chống viêm không steroid (Mobic, Voltaren…) thuốc có Chondroitin, Glucosamin uống, bôi tại chỗ các thuốc dạng gel( Voltaren Emugel, Profenid gel…) Hiện nay có một số thuốc tiêm nội khớp như cortison, acid hyalorunic dùng để tiêm khớp gối cũng cho kết quả khả quan, tuy nhiên phải có chỉ định của thầy thuốc chuyên khoa và tiêm tại cơ sở chuyên khoa cao để tránh những tai biến đáng tiếc có thể xảy ra.
- Trường hợp thoái hóa khớp ở mức độ nặng, có hủy khớp, biến dạng khớp và không đáp ứng với điều trị nội khoa thì cần phẫu thuật can thiệp. Các phãu thuật có thể là nội soi lấy bỏ các tổ chức thoái hóa, dị vật, hoặc là phẫu thuật chỉnh sửa khớp va thay khớp nhân tạo (khớp háng, khớp gối) Cần kết hợp phục hồi chức năng có bệnh nhân sau khi phẫu thuật.
- Thoái hóa khớp gối có những dấu hiệu gì?
Thoái hóa khớp gối hay gặp ở phụ nữ (80%) thường có thể trạng béo. Đau cả hai khớp\
- Đau: ở mặt trước hoặc khớp gối, đau tăng khi đi lại, vận động ( nhất là lên cầu thang). Đau nhiều khi ngồi xổm.
- Hạn chế vận động: không đi xa được vì đau, ngồi xổm khó khăn
- Khớp gối sưng to, có thể có dịch. Một số trường hợp có kén (bao) hoặt dịch ở vùng khoeo. Cỏ thể giãn tĩnh mạch cẳng chân và xưng quang gối. Gõ mạnh vào xương bánh chè bệnh nhân đau
- Nếu tổn thương kéo dài có teo các cơ đùi
- Đi lại có thể có hiện tượng lục cục trong khớp
- Điều trị thoái hóa khớp gối như thế nào?
Điều trị nội khoa kết hợp phục hồi chức năng và ngoại khoa khi có chỉ định
- Nội khoa:
+ Các thuốc giảm đau và chống viêm: paracetamol, Voltaren, Profenid, Mobic… ( lưu ý các thuốc trên khi dùng đường uống phải sau bữa ăn và thận trọng khi có tiền sử viêm dạ dày – tá tràng) . Các chế phẩm có glucosamin chodroitin được coi là thuốc bổ sung dinh dưỡng đối với sụn khớp
Diacerein (Artrodar) là thuốc có tác dụng ức chế interleukin và chống lại sự hủy hoại sụn khớp
+ Tiêm khớp: hydrocortison acetar hoặc acid hyalorunic. Chỉ định khi đau, hạn chế vận động nhiều
+ Giảm bớt trọng lượng ở những người béo, không làm việc nặng, tránh đi bộ nhiều
- Phục hồi chức năng:
+ Tia hồng ngoại, đắp parafin…
+ Ngoại khoa: khi điều trị nội khoa không có tác dụng
+ Nội soi khớp gối lấy bỏ tổ chức sụn thoái hóa, di vật
+ Chỉnh lại các dị dạng của khớp gối bằng ngoại khoa
+ Thay khớp nhân tạo
- Có thể đề phòng được thoái hóa khớp không?
Thoái hóa khớp xảy ra cùng với sự thoái hòa của tế bào sinh học trong cơ thể, tình trạng này gia tăng khi khớp quá tải. Vì vậy nói phòng bệnh thoái hóa khớp là ngăn ngừa và hạn chế các động tác cơ giới của mức, các dị dạng bẩm sinh của khớp để tránh thoái hóa thứ phát xảy ra sớm và nặng nề
- Tránh các tư thể xấu trong lao động
- Tránh các động tác động mạnh hoặc đột ngột
- Chống béo phì bằng chế độ ăn, thể dục thích hợp
- Phát hiện các dị tật khớp gối ở trẻ em: vòng kiềng, gối cong sau,… để có biện pháp chỉnh hình nội hoặc ngoại khoa nhằm ngăn ngừa thoái hóa khớp thứ phát
- Kiểm tra định kỳ người lao động nặng để phát hiện và điều trị sớm thoái hóa khớp
- Vận động thích hợp, tránh khớp bị quá tải nên bơi, đạp xe
- Thoái hóa cột sống thắt lưng khi nào có chỉ định mổ?
Các trường hợp thoái hóa cột sống thắt lưng chèn ép rễ thần kinh sẽ có chỉ định phẫu thuật khi điều trị nội khoa không có kết quả
- Gai xương: khi gai xương lớn và chèn ép nơi thoát ra qua rễ thần kinh ( lỗ liên hợp) gây đau và hạn chế vận động nhiều. Nếu điều trị nội khoa không đỡ phải phẫu thuật
- Thoát vị đĩa đệm: Khi đĩa đệm thoái hóa dưới áp lực nhân nhầy đĩa đệm bị đẩy ra sau, thoát vào ống sẽ đè ép vào các rễ thần kinh gây nên đau thần kinh hông
Trong trường hợp thoát vị nhiều, điều trị nội khoa không kết quả thì phải phẫu thuật:
- Cắt vòng cung sau
- Lấy nhân thoát vị
- Những tiến bộ gần đây trong phẫu thuật như mổ nhỏ hoặc mổ laser cũng cho một số kết quả tốt
- Vậy đau lưng, mỏi gối ở người già có phải là thoái hóa không?
Có thể nói có và cũng có thể nói không. Vì người già là có thoái hóa những có biểu hiện hay không lại chỉ gặp ở một số ít người. Ngoài ra còn rất nhiều các nguyên nhân khác đau khớp và cột sống ở người già. Chính vì vậy chỉ nói thoái hóa khi đã loại trừ được tất cả các bệnh lý khác.
Dùng thử miễn phí tuần đầu thuốc trị bệnh thấp khớp TẠI ĐÂY :
DÙNG THỬ MIỄN PHÍ